BRICS

Yazar
18-yan-2026, 14:34
40 Baxış

BRICS dünya səviyyəsində iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq üçün yaradılmış beynəlxalq təşkilatdır. Adı ingiliscə Brazil, Russia, India, China və South Africa sözlərinin baş hərflərindən yaranıb. İlk dəfə 2000-ci illərin əvvəlində bu ölkələrin sürətlə böyüyən iqtisadiyyatlarını təsvir etmək üçün istifadə olunub, daha sonra isə rəsmi əməkdaşlıq forumuna çevrilib.

2001 — İngilis investisiya bankı Goldman Sachs-un iqtisadçısı Jim O’Neill “BRIC” termini ilə bu ölkələrin gələcəkdə dünya iqtisadiyyatında əsas rol oynaya biləcəyini irəli sürdü.

2006–2009 — Rəsmi sammit görüşləri başladı, 2009-cu ildə Rusiyada ilk BRIC liderlər sammiti keçirildi.

2010–2011 — Cənubi Afrika qoşuldu və qrupun adı BRICS oldu.

2023–2025 — Təşkilat genişləndi və bir neçə yeni üzv qəbul edildi (məsələn, Misir, Efiopiya, İran, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, İndoneziya) — nəticədə üzv ölkələrin sayı 10–11 oldu.

BRICS — sürətlə inkişaf edən aşağıdakı beş ölkənin hökumətlərarası danışıq forumu (meydançası) kimi yaratdıqları təsisatdır: Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin, Cənubi Afrika Respublikası (Brazil, Russia, India, China, South Africa, BRICS). Bu təsisat hələ ki, "beynəlxalq təşkilat" statusu almayıb.

2011-ci ilə qədər təşkilatla bağlı BRIC abreviaturası istifadə olunub. Sonra BRIC-ə CAR-ın birləşməsiylə əlaqədar 18 fevral 2011-ci ildə, Hindistanın Maliyyə nazirinin ərizəsi üzrə bundan sonra qrup BRICS adını daşımağa başladı.

Goldman Sachs-ın fikrincə, 2050-ci ilə ümumi ölçü üzrə qrupun ölkələrinin iqtisadiyyatları dünyanın ən zəngin ölkələrinin iqtisadiyyatlarının ümumi ölçüsünü ötəcək.

BRICS üzvləri ən tez inkişaf edən böyük ölkələr kimi səciyyələnirlər. Əlverişli vəziyyət bu ölkələrə onlarda mövcudluğu resursların dünya iqtisadiyyatı üçün böyük miqdarda əhəmiyyətli təmin edir:

1.Braziliya — kənd təsərrüfatı məhsuluyla zəngindir;

2.Rusiya — dünyada ən böyük mineral resursların eksportçusudur;

3.Hindistan — ucuz intellektual resurslar;

4.Çin — ucuz əmək resurslarının sahibidir;

5.Cənubi Afrika Respublikası — təbii resurslar.

BRICS-in əsas məqsədləri:
-İqtisadi əməkdaşlığı gücləndirmək — ticarət və investisiyaları artırmaqla qarşılıqlı inkişafı dəstəkləmək.
- Qlobal idarəetmədə ədaləti təşviq etmək — Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankı kimi institutlarda inkişaf etməkdə olan ölkələrin təsirini artırmaq.
- Yeni maliyyə mexanizmləri yaratmaq — məsələn, Yeni İnkişaf Bankı (New Development Bank, NDB) və BRICS Likvidlik Ehtiyatı Sazişi (CRA) kimi institutlar vasitəsilə maliyyə dəstəyini gücləndirmək.
- Siyasi və sosial məsələlərdə əməkdaşlıq — təhlükəsizlik, texnologiya, təhsil və davamlı inkişaf sahələrində razılaşmalar əldə etmək.

012-ci ildə BRİCS tərəfindən 100 milyardlıq Nizamnamə kapitalı ilə Yeni İnkişaf Bankı təsis edilmişdir.

2017-ci ildə Çin dövlətinin dəvəti ilə BRİCS iclaslarına bu təsisatın üzvü olmayan aşağıdakı ölkələrin nümayəndələri qatılıblar: İndoneziya, Malayziya, Filippin, Kamboca, Misir, Nigeriya, Efiopiya, Keniya, Argentina, Çili, Meksika.